Her balık solungaçlarından ve dışkısıyla amonyak üretir; yenmeyen yem ve çürüyen bitkiler de buna eklenir. Amonyak çok düşük miktarlarda bile zehirlidir. Sağlıklı bir akvaryumda filtrede ve zeminde yaşayan bakteriler onu daha zararsız bileşiklere dönüştürür. Bu sürece azot döngüsü denir ve bir akvaryumcunun anlaması gereken en önemli konudur.
Üç aşama
- Amonyak (NH₃/NH₄⁺) balıklardan, yemden ve çürümeden açığa çıkar. Güvenli seviye: 0 ppm.
- Nitrit (NO₂⁻), Nitrosomonas türü bakteriler amonyağı parçaladığında oluşur. O da zehirlidir; kanda oksijen taşınmasını engeller. Güvenli seviye: 0 ppm.
- Nitrat (NO₃⁻), Nitrobacter/Nitrospira türü bakteriler nitriti dönüştürdüğünde oluşur. Çok daha az zehirlidir; su değişimi ve bitki büyümesiyle uzaklaştırılır. Çoğu tatlı su tankında 20–40 ppm'in altında, hassas türlerde ve resif tanklarında çok daha düşük tutulmalıdır.
Yeni bir tank neden döngüye girmeli?
Yeni bir tankta bu bakterilerden neredeyse hiç yoktur. İlk gün tüm balıkları eklersen amonyak ve ardından nitrit hızla yükselir, balıklar hastalanır veya ölür. Buna yeni tank sendromu denir. Döngü, balıklar gelmeden önce yeterince bakteri çoğaltmak demektir.
Balıksız döngü nasıl yapılır?
- Tankı filtre ve ısıtıcı çalışır halde kur (bakteriler 25–28 °C'de daha hızlı çoğalır).
- Bir amonyak kaynağı ekle: yaklaşık 2 ppm olacak şekilde saf amonyum klorür ya da her gün bir tutam balık yemi.
- Amonyak, nitrit ve nitratı 2–3 günde bir test et.
- Önce amonyak düşer, nitrit yükselir. Sonra nitrit düşer, nitrat görünür.
- Tank 2 ppm amonyağı 24 saat içinde 0 amonyak ve 0 nitrite çevirebildiğinde döngü tamamlanmıştır.
- Nitratı düşürmek için büyük bir su değişimi yap, sonra ilk balıklarını ekle.
Ne kadar sürer?
Genellikle 3–6 hafta. Soğuk suda, çok düşük pH'da (yaklaşık 6,5'in altında bakteriler belirgin şekilde yavaşlar) ve musluk suyundaki kloramin nötralize edilmediyse daha yavaştır.
Döngünün tamamlandığını gösteren işaretler
- Amonyak: 0 ppm
- Nitrit: 0 ppm
- Nitrat: 0'ın üzerinde ve su değişimleri arasında yavaşça yükseliyor
Döngüyü sağlıklı tutmak
Bakteriler yüzeylerde, çoğunlukla filtrede yaşar. Onları koru:
- Filtre malzemesini asla musluk altında değil, yalnızca eski tank suyunda çalkala; klor koloniyi öldürür.
- Filtre malzemesinin hepsini asla aynı anda değiştirme.
- Filtreyi bir iki saatten uzun süre kapatma.
- Bazı ilaçlar ve antibiyotikler koloniye zarar verebilir; tedavi sırasında her gün amonyak test et.
- Koloninin yetişebilmesi için yeni balıkları yavaş yavaş ekle.
Olgun bir tankta amonyak veya nitrit görürsen amonyak rehberini oku. Fishtify üç değeri de güvenli sınırlara göre izler ve tankının döngünün neresinde olduğunu gösterir.